محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

1111

قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )

پوست اترج بادرنجبويه مصطكى از هريك نه مثقال كلاب سيصد مثقال آب ليمو يك‌صد و پنجاه مثقال ربّ سيب ترش قند سفيد نبات سفيد از هريك دويست مثقال بدستور معجون سازند جوارش عود ترش ديكر صنعت آن عود قمارى خام پنج مثقال دانهء هيل زعفران كاوزبان از هريك يك مثقال ابريشم مقرض طباشير سفيد از هريك يك مثقال نيم پوست اترج بادرنجبويه صندل دارچينى ساذج هندى از هريك دو مثقال مصطكى رومى يك مثقال زرشك بيدانه چهار مثقال رب به شيرين بيست مثقال آب اترج بيست مثقال نبات سفيد چهل و شش مثقال عسل مصفى يك‌صد مثقال كلاب سى و هفت مثقال بدستور مقرر جوارش سازند جوارش عود ترش ميرزا محمد حكيم كه امزجهء حاره را نافع و در ايّام نقاهت مفيد است صنعت آن آب سيب ترش بيست مثقال آب ليمو نود مثقال كلاب پنجاه مثقال قند سفيد عسل سفيد مصفّى از هريك بيست و پنج مثقال اين اجزا را همه يك جا نموده باتش بسيار ملايم در ديك سنكى بجوشانند تا بقوام آيد پس بكيرند مصطكى زعفران پوست زرد اترج از هريك دو درم قرنفل بادرنجبويه قاقله از هريك يك درم عود قمارى خام ده درم كوفته و بيخته بان بسرشند و در ظرف چينى نكاه دارند شربتى يك مثقال [ جوارش عود حامض تاليف محمد هاشم مخاطب بحكيم معتمد الملوك علوى خان ] جوارش عود حامض قلمى فرموده‌اند كه از تاليف احقر العباد الملك المنان محمد هاشم مخاطب بحكيم معتمد الملوك علوى خانست غفر اللّه له و لوالديه معده را قوت دهد و اشتهاى طعام اورد و مقوّى قلب و كبد و دماغ است و معده را كه در آن صفراى مخلوط به بلغم باشد سود دارد و موافق جميع امزجه و اسنان است و در هر بلد و هر فصل نافع و دل‌تنكى و خفقان را زايل كند و ماليخولياى مراقى و معوى را سودمند و مفرح و اسهال معدى و معوى حادث از رطوبات و صفرا را مفيد و معده را باصلاح اورد و كسالت خمار را زايل كند و تحليل ابخره دهد و منع صعود ابخره بدماغ كند و رياح بشكند و نفخ را دور كند و بالجمله خواص بسيار دارد صنعت آن آب سيب شيرين آب سيب ترش آب به ترش آب زرشك آب كيل آب ريباس آب امرود آب انار شيرين آب انار ترش از هريك بيست و پنج درم آب ليمو آب اترج كلاب عرق صندل عرق كاوزبان با عرق بيدمشك از هريك سى درم نبات سفيد دو رطل عسل مصفّى نيم رطل كز انكبين خالص نيم رطل عود قمارى غرقى خام هفت درم مرواريد ناسفته ابريشم مقرض پوست بيرون پسته طباشير سفيد صندل سرخ صندل سفيد نشاسته تخم خرفهء مقشر غنچهء كل سرخ مصطكى رومى ساذج هندى پوست زرد اترج بادرنجبويه فرنجمشك دارچينى درونج عقربى دانهء هيل‌بوا از هريك چهار درم زعفران يك درم كافور قيصورى نيم درم عنبر اشهب مشك تبتى خالص از هريك دو دانك اول مرتبه آب ميوها را سواى آب ليمو و آب اترج و عرقها با نبات و عسل و كز انكبين يك جا كرده بجوشانند و كف آن را بكيرند و بپالايند پس بقوام اورند باتش ملايم كه آب ميوها سوخته نكردد و تلخ نشود پس اندك‌اندك آب ليمو و آب اترج را داخل نمايند تا تمام آب ليمو و آب اترج را تشرب نمايد و قوام به حال باشد پس ادويه را داخل نمايند و اكر خواسته باشند ورق طلا ورق نقره محلولين از هريك نيم درم داخل نمايند بهتر است شربتى يك مثقال جوارش عود حامض مقوى قلب و معده و كرده و كبد است و اشتهاى طعام اورد صنعت آن آب حمّاض اترج آب سيب ترش از هريك يك رطل باتش ملايم بجوشانند تا به نصف رسد پس داخل كنند در آن قند سفيد شهد خالص صافى كلاب خشبو از هريك نيمن و بجوشانند باتش تا منعقد كردد پس بيندازند در آن زعفران قرنفل مصطكى دارچينى از هريك يك درم عود قمارى خام پنج درم بادرنجبويه سه درم و بتير معجون‌سازى نيكو برهم زنند و در ظرف چينى نكاه دارند شربتى سه درم [ جوارش عود حامض حكيم معصوم در قرابادين معصومى ] جوارش عود حامض حكيم معصوم در قرابادين معصومى معده را قوت دهد و هيضه را نافع باشد و هاضمه را قوى كرداند و خفقان را بر طرف كند و قوت اعضاى رئيسه دهد و قئ و تهوّع را سودمند باشد صنعت آن عود هندى خام پنج درم بسباسه قاقلهء كبار زعفران جوزبوا مصطكى رومى سنبل الطيب از هريك يك درم قرفه پوست زرد اترج زنجبيل فلفل از هريك دو درم دارفلفل ابريشم مقرض طباشير سفيد نعناع خشك لسان الثور زرنب قرنفل از هريك يك درم و نيم فرنجمشك رازيانه دارچينى از هريك دو درم مشك خالص دو دانك ربّ به شيرين رب به ترش زرشك رب سيب ترش از هريك ده درم شربت حب الاس سى درم عسل مصفّى دو وزن مجموع ادويه بدستور مرتّب نمايند شربتى دو درم و در نسخهء ديكر بجاى شربت حب الاس آب ليمو پانزده درم است [ جوارش عود حامض بنسخهء ديكر نافع از براى رطوبت معده ] جوارش عود حامض بنسخهء ديكر نافع از براى رطوبت معده هرگاه سوى مزاج بارد بافراط نباشد و دهان مايل بتلخى و تشنكى باشد صنعت آن عود هندى خام ده درم سنبل الطيب قاقلهء صغار زعفران پوست زرد اترج قرنفل دارچينى بادرنجبويه مصطكى رومى طباشير سفيد از هريك يك درم آب سيب ترش پنجاه مثقال كلاب شصت مثقال آب ليمو نود مثقال قند سفيد و عسل مصفّى از هريك هفتاد مثقال بدستور مرتب سازند شربتى از يك مثقال تا دو مثقال و در نسخهء ديكر بجاى جميع اجزاى كه در نسخهء اول يك درم است از هريك سه درم است سواى آنكه قرنفل دو درم است و سه درم لك مغسول نيز داخل است و آب زرشك سى مثقال نيز داخل دارد بجاى عسل نبات سفيد به وزن عسل مصفّى داخل دارد جوارش عود حامض ديكر صنعت آن عود قمارى ده مثقال دانهء هيل دارچينى از هريك يك مثقال زعفران نيم مثقال مصطكى رومى املهء منقى زرشك منقى از هريك پنج مثقال طباشير سفيد سه مثقال قرنفل يك مثقال صندل سفيد سه مثقال قرنفل يك مثقال صندل سفيد سه مثقال پوست اترج سنبل الطيب از هريك دو مثقال هليلهء سياه دو مثقال و نيم شربت اترج يك‌صد مثقال عرق بيدمشك يك شيشه عسل به قدر حاجت بدستور مقرر مرتب نمايند جوارش عود حامض ديكر صنعت آن عود هندى پنج مثقال قرنفل مصطكى دارچينى رازيانه پوست زرد اترج زعفران زرنباد از هريك دو مثقال كوفته و بيخته ربّ سيب ترش آب ليمو بجلاب عسل سفيد مصفّى از هريك بيست مثقال نبات چهل مثقال بدستور مقرّر جوارش سازند و در ظرف چينى نكاه دارند شربتى از دو درم تا سه درم جوارش عود حامض تاليف غفران ماب محمد حسين حكيم منقول از مسودات مرحوم ميرزا محمد حسين صنعت آن ربّ سيب شيرين ربّ سيب ترش ربّ سفرجل آب ليمو قند سفيد عسل مصفى از هريك يك‌صد مثقال كلاب پنجاه مثقال عود هندى ده مثقال مرواريد ناسفته زعفران قرنفل مصطكى از هريك يك مثقال قاقله دو مثقال بادرنجبويه املهء منقى جوزبوا از هريك سه مثقال ادويه را كوفته و بيخته اول مرتبه ربوب و عسل و قند و نصف كلاب را در ديك سنكى باتش ملايم بجوشانند تا بقوام آيد پس آب ليمو را داخل كرده بتدريج بجوشانند تا بقوام آيد پس زعفران را با باقى كلاب حل كرده داخل نمايند پس مرواريد مسحوق را پس مصطكى پس باقى ادويه را داخل كرده تير زنند تا مخلوط شود شربتى از يك مثقال تا دو مثقال [ جوارش عود زعفرانى قلب و معده را نافع باشد ] جوارش عود زعفرانى امراض قلب و معده را نافع باشد و از براى بخر و كثرت سيلان ريق كه بمشاركت معده باشد بنهايت مفيد است صنعت آن عود هندى خام پنج درم پوست اترج چهار درم قرنفل بسباسه مصطكى از هريك سه درم دانهء قاقلهء كبار سنبل الطيب زعفران از هريك دو درم زنجبيل دارفلفل جوزبوا از هريك يك درم قند سفيد يا عسل مصفّى بحسب مزاج هركدام كه باشد يك‌صد و بيست مثقال بدستور مرتّب نمايند شربتى از دو درم تا سه درم [ جوارش عود ساده مقوى قلب و معده ] جوارش عود ساده مقوى قلب و معده است و دماغ و معده را كرم كند كرم كردنى از غير افراط و نشف رطوبات و بلغم از معده و دماغ كند و بوى دهان خوش كرداند صنعت آن عود قمارى خام دو درم بكلاب سوده در يك رطل قند سفيد بقوام آورده داخل كرده در طبق چينى ريزند و بطريق لوزيات ببرند و كاهى زياده كرده مىشود بر اين جوارش زعفران قرنفل قاقلتين مصطكى بادرنجبويه و امثال اينها يك‌يك يا بعضى يا مجموع بحسب حاجت و كاهى داخل كرده مىشود در آن آب ليمو يا آب اترج بقدرى كه بكرداند طعم آن را ميخوش پس ميكرداند احسن و كاهى داخل مىكند در آن كلاب پس